Με καθυστέρηση 5 ολόκληρων χρόνων- μη αναστρέψιμων- οι επίμονες προσπάθειες της μη κερδοσκοπικής οργάνωσής μας για τη διάσωση των πευκώνων όλης της χώρας βρίσκει δικαίωση. Ενώ μέχρι τώρα επικρατούσαν οι ισχυρισμοί ότι το πρόβλημα της Marchalina υπάρχει έντονο μόνο στην Αττική και δεν γίνονται εμβολιασμοί πεύκων στην υπόλοιπη Ελλάδα, ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Κωνσταντίνος Κιλτίδης έλαβε την υπ’ αριθμ. 96817/3130/12-08-2008 απόφαση σχετικά με το πρόβλημα της τεχνητής μετάδοσης του εντόμου Marchalina hellenica στα δασικά οικοσυστήματα της πεύκης. Με την εν λόγω απόφαση απαγορεύεται η τεχνητή μετάδοση του εντόμου Marchalina hellenica στα εντός αρχαιολογικών χώρων, περιαστικών δασών, πάρκων, αλσών, δρυμών, οριακών  εδαφοκλιματολογικών εδαφών και περιοχές NATURA της χώρας ευρισκόμενα δάση χαλεπίου, τραχείας και  μαύρης πεύκης. Στο κείμενο της απόφασης γίνεται η παραδοχή ότι πολλά δάση που έχουν πληγεί εμπίπτουν σε περιοχές του ευρωπαϊκού δικτύου περιοχών NATURA.

Διάδοση της Marchalina hellenica

Το 1989 ορισμένοι Μελισσοκομικοί συνεταιρισμοί ζήτησαν από το Υπουργείο Γεωργίας και έλαβαν άδεια αλλά και επιχορήγηση για να εμβολιάσουν τα πεύκα με το έντομο Marchalina hellenica ώστε να πολλαπλασιάσουν την παραγωγή μελιού. Και η άδεια και η επιχορήγηση δόθηκαν από παράγοντες του Υπουργείου χωρίς καμιά ειδική μελέτη ή έρευνα για τις επιπτώσεις που θα είχε η διάδοση, και χωρίς ανάμειξη ούτε γνώση των κατ’ εξοχήν αρμοδίων δασικών υπηρεσιών του Υπουργείου Γεωργίας. Το αποτέλεσμα ήταν η ριζική διατάραξη της οικολογικής ισορροπίας τουλάχιστον στο αστικό και περιαστικό πεύκο (άλση, δάση, δεντροστοιχίες, κτήματα κλπ). Το έντομο αυτό με ελάχιστα αποτελεσματικούς φυσικούς εχθρούς αποδεκατίζει-άμεσα ή έμμεσα- τα πευκοδάση της χώρας μας.

Το χρονικό ενός αγώνα

Η Φιλοδασική Ένωση Αθηνών ήταν η πρώτη που έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου. Στις 2 Οκτωβρίου 2003 οργάνωσε συνέδριο στην Αθήνα με θέμα ?Τα δάση εκπέμπουν S.O.S?. Στο συνέδριο αυτό επισημάνθηκε από τους πιο έγκριτους επιστήμονες, ο κίνδυνος της ολοκληρωτικής καταστροφής, που συνιστά η τεχνητά προκληθείσα διάδοση της Marchalina hellenica.

 Στη συνέχεια, τον Οκτώβριο του 2005 η Φιλοδασική καταγγέλλει επίσημα στην Ευρωπαϊκή Ένωση την καταστροφή που συντελείται από το έντομο Marchalina hellenica στις περιοχές Natura 2000 τις οποίες τα κράτη μέλη οφείλουν να προστατεύουν.

 Τον Φεβρουάριο 2006 η Φιλοδασική ζητά επίσημα να συμπεριληφθεί η Marchalina hellenica στον κατάλογο συναγερμού του Ευρωπαϊκού και Μεσογειακού Οργανισμού Φυτοπροστασίας (EPPO)., πράγμα που γίνεται δεκτό . Οι κινήσεις αυτές της Φιλοδασικής καρποφόρησαν. Ακόμα και άλλες χώρες , όπως το Ισραήλ και η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας ενέταξαν το έντομο Marchalina hellenica στις λίστες εντόμων που απαγορεύεται η τεχνητή διάδοσή τους.

 Κατόπιν αναφοράς της Φιλοδασικής στον Συνήγορο του Πολίτη, εκδόθηκε από αυτόν έγγραφο προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης (17-05-06) το οποίο συνηγορούσε υπεύθυνα υπέρ των απόψεων της Φιλοδασικής σχετικά με την ευθύνη προστασίας του Αισθητικού Δάσους Καισαριανής και των άλλων δασών του δικτύου Natura 2000. Υπογράμμιζε ακόμη ότι τα μέτρα καταπολέμησης με εγκεκριμένα εντομοκτόνα «επικεντρώνονται αποκλειστικά σε αστικές και περιαστικές περιοχές της Αττικής» ενώ θα έπρεπε να περιλαμβάνεται και η υπόλοιπη επικράτεια.

 Οι αρμόδιες κρατικές Αρχές, υπό την πίεση ορισμένων μελισσοκομικών συνεταιρισμών, έδιναν προτεραιότητα στους εμβολιασμούς και στην αύξηση της παραγωγής πευκόμελου στη χώρα και μέχρι το 2003 παρακολουθούσαν απαθώς και συνέβαλαν στην εξάπλωση της μάστιγας αυτής, υποχρεώθηκαν τελικά, υπό την πίεση της κοινής γνώμης και των ΟΤΑ Αττικής να ενσκήψουν στο πρόβλημα, παρά τη θέλησή τους.

 Ελήφθησαν έτσι ορισμένα θεσμικά μέτρα αλλά ατυχώς μόνο για την περιοχή της  Αττικής Συγκεκριμένα: με την Υπουργική Απόφαση 93926/1741 από 27/05/2005 απαγορεύθηκε η τεχνητή μετάδοση του εντόμου στα πεύκα της Αττικής. Στη συνέχεια με βάση την Υπουργική  απόφαση 123878/3-05-205 διενεργήθηκαν, έστω και αργά, πειράματα για την αντιμετώπιση του εντόμου Μh στα πεύκα. Εκδόθηκε τέλος η με αριθμό 126046 από 05-08-2005 «εγκύκλιος» για την εφαρμογή της ανωτέρω απόφασης, για ψεκασμούς με εγκεκριμένα φυτοφάρμακα διάρκειας ενός έτους (λόγω απρόβλεπτου κινδύνου)

 Τον Ιούλιο του 2006 το Τμήμα Αναστολών του ΣτΕ ακύρωσε με την απόφασή του 647/2006 την υπουργική απόφαση με την οποία δόθηκε άδεια κυκλοφορίας και σε σκεύασμα που περιέχει ?fenoxycarb?. Κατόπιν, το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο (σε ολομέλεια) απαγορεύει τους ψεκασμούς με τα φυτοφάρμακα που ενέκρινε το Υπουργείο σε αστικές περιοχές (λόγω παρελεύσεως του ενός έτους και εκπνοής του απρόβλεπτου κινδύνου) .  Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης με τη σειρά του, διεύρυνε το φάσμα δράσης σε πέντε νέα εντομοκτόνα σκευάσματα για την αντιμετώπιση του εντόμου Μ.Η. στα πεύκα αστικών και περιαστικών περιοχών. Με αυτόν τον τρόπο κάλυψε το νομικό κενό πάνω στο οποίο βρήκε πάτημα η καταγγέλλουσα, πετυχαίνοντας να εκδώσει το ΣτΕ την ακυρωτική του απόφαση.

Μέχρι τώρα η τεχνητή διάδοση του εντόμου απαγορευόταν μόνο στην Αττική.  Η Φιλοδασική Ενωση Αθηνών με τοποθετήσεις της τόσο σε επιστημονικά συνέδρια όσο και στον τύπο, ζητούσε με βάση την αναγραφή του εντόμου στον κατάλογο συναργεμού του Ευρωπαϊκού και Μεσογειακού Οργανισμού Φυτοπροστασίας (EPPO), η αρμόδια κρατική αρχή να σκύψει πάνω στο πρόβλημα και να το διερευνήσει διεξοδικά απαιτώντας α) την γενική απαγόρευση των εμβολιασμών σε όλες τις περιοχές Natura 2000 και πέραν της Αττικής και β) να λάβει δραστικά μέτρα αναχαίτισης της επιδημίας. Τούτο άλλωστε προκύπτει από σχετική πρόσφατη εισήγηση του Συνηγόρου του Πολίτη. Αναφέρει συγκεκριμένα ότι λαμβάνοντας υπόψη την αρχή της πρόληψης, το αρμόδιο Υπουργείο οφείλει να λάβει μέτρα για τη γενική απαγόρευση του εμβολιασμού των πευκοδασών με Marchalina hellenica. Το Υπουργείο ανταποκρίθηκε, λαμβάνοντας την υπ’ αριθμ. 96817/3130/12-08-2008 απόφαση ώστε , σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης, να μειώσει τον κίνδυνο σοβαρότερης (πιθανώς μη αναστρέψιμης) βλάβης στο οικοσύστημα. Βέβαια, η εν λόγω απόφαση αποτελεί έμμεση παραδοχή ότι συνεχίζονται οι εμβολιασμοί των πεύκων με το έντομο  Marchalina hellenica, παρά τις διαβεβαιώσεις των υπευθύνων ότι η πρακτική αυτή των μελισσοκόμων έχει εγκαταλειφθεί καθώς δεν επιδοτείται πλέον . Κάποιοι άλλοι παραδέχονται ότι «δεν έχουν που αλλού να εμβολιάσουν». Άρα; 

Παρόλο που η συγκεκριμένη απόφαση που υπογράφτηκε από τον υφυπουργό κ. Κ.Κιλτίδη αποτελεί μια γενναία απόφαση υπέρ των δασών , κρατούμε τις επιφυλάξεις μας κατά πόσο θα εφαρμοστεί στην πράξη η συγκεκριμένη απόφαση που αναφέρει ότι «οι κκ Γεν. Γραμματείς Περιφερειών παρακαλούνται να μεριμνήσουν για τη σχετική έκδοση Δασικής Αστυνομικής Διάταξης από τα οικεία Δασαρχεία στην περιοχή αρμοδιότητάς τους.». Από τη στιγμή όμως, που τα Δασαρχεία υπολειτουργούν αμφιβάλλουμε αν θα μπορέσουν ή και θα θελήσουν να αναλάβουν δράση, συμμορφούμενοι με την Υπουργική Απόφαση.